Guy deserves a lifetime of free flights for this masterpiece of a letter
Dear Jetstar,
Do you like riddles? I do, that’s why I’m starting this letter with one. What weighs more than a Suzuki Swift, less than a Hummer and smells like the decaying anus of a deceased homeless man? No idea? How about, what measures food portions in kilograms and has the personal hygiene of a French prostitute? Still nothing? Right, one more try. What’s fat as fuck, stinks like shit and should be forced to purchase two seats on a Jetstar flight? That’s right, it’s the man I sat next to under on my flight from Perth to Sydney yesterday.
As I boarded the plane, I mentally high-fived myself for paying the additional $25 for an emergency seat. I was imagining all that extra room, when I was suddenly distracted by what appeared to be an infant hippopotamus located halfway down the aisle. As I got closer, I was relieved to see that it wasn’t a dangerous semi-aquatic African mammal, but a morbidly obese human being. However, this relief was short-lived when I realised that my seat was located somewhere underneath him.
Soon after I managed to burrow into my seat, I caught what was to be the first of numerous fetid whiffs of body odour. His scent possessed hints of blue cheese and Mumbai slum, with nuances of sweaty flesh and human faeces sprayed with cologne – Eau No. Considering I was visibly under duress, I found it strange that none of the cabin crew offered me another seat. To be fair, it’s entirely possible that none of them actually saw me. Perhaps this photo will jog their memories.
Pinned to my seat by a fleshy boulder, I started preparing for a 127 Hours-like escape. Thankfully though, the beast moved slightly to his left, which allowed me to stand up, walk to the back of the plane and politely ask the cabin crew to be seated elsewhere. I didn’t catch the names of the three flight attendants, but for the purpose of this letter, I’ll call them: Chatty 1, Chatty 2 and Giggly (I’ve given them all the same surname – Couldnotgiveashit). After my request, Chatty 1 and Chatty 2 continued their conversation, presumably about how shit they are at their jobs, and Giggly, well, she just giggled. I then asked if I could sit in one of the six vacant seats at the back of the aircraft, to whichGiggly responded, “hehehe, they’re for crew only, hehehe“. I think Giggly may be suffering from some form of mental impairment.
I tried to relocate myself without the assistance of the Couldnotgiveashit triplets, but unfortunately everyone with a row to themselves was now lying down. It was then I realised that my fate was sealed. I made my way back to Jabba the Hutt and spent the remainder of the flight smothered in side-boob and cellulite, taking shallow breaths to avoid noxious gas poisoning. Just before landing, I revisited the back of the plane to use the toilet. You could imagine my surprise when I saw both “crew only” rows occupied by non-crew members. I can only assume Giggly let them sit there after she forgot who she was and why she’s flying on a big, shiny metal thing in the sky.
Imagine going out for dinner and a movie, only to have your night ruined by a fat mess who eats half your meal then blocks 50% of the screen. Isn’t that exactly the same as having someone who can’t control their calorie intake occupying half your seat on a flight? Of course it is, so that’s why I’m demanding a full refund of my ticket, including the $25 for an emergency row seat.
I’m also looking to be compensated for the physical pain and mental suffering caused by being enveloped in human blubber for four hours. My lower back is in agony and I had to type this letter one-handed as I’m yet to regain full use of my left side. If I don’t recover completely, I’ll have to say goodbye to my lifelong dream of becoming Air Guitar World Champion. If that occurs, you will pay.
No regards,
Rich Wisken.
from lolery
Saturday, October 25, 2014
Saturday, October 11, 2014
Cách nhau 2 giờ bay
Tôi vừa trải qua một ngày dài đầy lo lắng. Sáng sớm nay, đi đón một đồng nghiệp từ Hà Nội vào công tác, tôi bất ngờ bắt gặp cô con gái 19 tuổi của mình đang đi vào sân bay.
Tôi tưởng cháu cũng đi tiễn hoặc đón bạn, nhưng không phải, cháu xếp hàng làm thủ tục lên máy bay và biến mất vào khu cách ly, tất cả hành lý của cháu chỉ là cái balô như khi đến trường. Tôi không dám gọi điện cho vợ tôi, sợ cô ấy lo lắng.
Tôi về văn phòng, nhờ một người bạn thân làm ở sân bay kiểm tra giùm, và biết là cháu bay ra Hà Nội, và sẽ trở về trong ngày vào lúc tối muộn, gần như sẽ có mặt ở nhà vào khoảng thời gian như mọi ngày.
Cả ngày tôi lo lắng. Không thể làm được việc gì. Cháu có điện thoại di động, quà tặng của chúng tôi khi cháu đỗ Đại học. Tên của cháu trong máy tôi là Bé út, cô bé út trong nhà, cô con gái hồn nhiên nhất, học hành rất chăm chỉ, vừa đỗ Đại học năm ngoái. Tôi tưởng như mình rất hiểu cháu, vậy mà hoá ra không hẳn.
Cả ngày, hàng ngàn lần tôi mở máy, nhìn vào cái tên Bé út, chỉ cần nhấn máy là có thể nghe được giọng cháu, nhưng tôi không gọi. Nếu cháu đã có một chuyến đi gấp gáp như vậy, thì đó hẳn nó là quan trọng với cháu đến từng phút giây, và tôi cảm thấy mình phải tôn trọng điều đó.
Tối hôm đó, tôi bỏ hết việc ở văn phòng để về nhà đúng giờ. Chờ cháu. Và lòng tôi yên hẳn khi cháu về, dáng vẻ mệt mỏi. Bay hai chuyến máy bay trong ngày đâu phải là chuyện đùa. Nhưng cháu vẫn vội vã tắm táp và ngồi vào ăn cơm với chúng tôi. Tôi đang tìm cách mở lời với cháu thì đột nhiên cháu nói:
- Xin lỗi ba mẹ, hôm nay con ra Hà Nội, con đi thăm bạn con!
Con gái tôi đã có bạn trai, chính là cậu bạn mà cháu từng kể với tôi là “tim con đập mạnh dù chỉ nghĩ đến”. Cậu bạn đang học ở Hà Nội, và Bé út của chúng tôi đã quyết định đi làm thêm để kiếm đủ tiền cho một chuyến bay khứ hồi trong ngày, bay ra thăm cậu ấy, đi dạo quanh hồ Hoàn Kiếm, ngắm nhìn Hà Nội vào thu, và cùng nhau xem phim ở một rạp chiếu phim gần đó. Vợ tôi hỏi nhẹ nhàng:
- Tại sao út lại quyết định làm vậy?
Và câu trả lời là:
- Con nhớ bạn ấy quá, và chúng con chỉ cách nhau có hai giờ bay!
Chị có thể nghĩ là chúng tôi giận cháu. Nhưng sự thực là không. Bởi vì đó là cảm xúc của cháu, chuyến đi của cháu. Và cảm ơn Trời Đất là cháu vẫn thấy chúng tôi đủ gần gũi để kể lại chuyến phiêu lưu của mình.
Và bởi vì, chúng tôi cùng nhớ lại những chuyến tầu khách Bắc Nam chậm chạp, chất chồng hàng hoá và đầy bất tiện, vậy mà không biết bao nhiêu lần, chúng tôi đón nhau từ những chuyến tàu như thế. Thức ăn chỉ là cơm nắm muối vừng mang theo, thậm chí ngủ toa than để có thể đến với nhau đúng hẹn.
Những chuyến đi dằng dặc Bắc Nam vất vả nhưng đầy lãng mạn ấy đã khiến tình yêu của chúng tôi lớn lên. Để rồi những lúc sóng gió sau này, chợt nhận ra là tình yêu chúng tôi dành cho nhau đã rất đẹp và chân thành, bởi vậy mà gắng lòng gìn giữ.
Tôi mong chuyến đi này cũng vậy, làm cho trái tim và tình yêu của những đứa trẻ mà chúng tôi yêu quý lớn lên.
----------------
Câu chuyện hình như được đăng trên Hoa Học Trò, cách đây 8, 9 năm.
Tôi tưởng cháu cũng đi tiễn hoặc đón bạn, nhưng không phải, cháu xếp hàng làm thủ tục lên máy bay và biến mất vào khu cách ly, tất cả hành lý của cháu chỉ là cái balô như khi đến trường. Tôi không dám gọi điện cho vợ tôi, sợ cô ấy lo lắng.
Tôi về văn phòng, nhờ một người bạn thân làm ở sân bay kiểm tra giùm, và biết là cháu bay ra Hà Nội, và sẽ trở về trong ngày vào lúc tối muộn, gần như sẽ có mặt ở nhà vào khoảng thời gian như mọi ngày.
Cả ngày tôi lo lắng. Không thể làm được việc gì. Cháu có điện thoại di động, quà tặng của chúng tôi khi cháu đỗ Đại học. Tên của cháu trong máy tôi là Bé út, cô bé út trong nhà, cô con gái hồn nhiên nhất, học hành rất chăm chỉ, vừa đỗ Đại học năm ngoái. Tôi tưởng như mình rất hiểu cháu, vậy mà hoá ra không hẳn.
Cả ngày, hàng ngàn lần tôi mở máy, nhìn vào cái tên Bé út, chỉ cần nhấn máy là có thể nghe được giọng cháu, nhưng tôi không gọi. Nếu cháu đã có một chuyến đi gấp gáp như vậy, thì đó hẳn nó là quan trọng với cháu đến từng phút giây, và tôi cảm thấy mình phải tôn trọng điều đó.
Tối hôm đó, tôi bỏ hết việc ở văn phòng để về nhà đúng giờ. Chờ cháu. Và lòng tôi yên hẳn khi cháu về, dáng vẻ mệt mỏi. Bay hai chuyến máy bay trong ngày đâu phải là chuyện đùa. Nhưng cháu vẫn vội vã tắm táp và ngồi vào ăn cơm với chúng tôi. Tôi đang tìm cách mở lời với cháu thì đột nhiên cháu nói:
- Xin lỗi ba mẹ, hôm nay con ra Hà Nội, con đi thăm bạn con!
Con gái tôi đã có bạn trai, chính là cậu bạn mà cháu từng kể với tôi là “tim con đập mạnh dù chỉ nghĩ đến”. Cậu bạn đang học ở Hà Nội, và Bé út của chúng tôi đã quyết định đi làm thêm để kiếm đủ tiền cho một chuyến bay khứ hồi trong ngày, bay ra thăm cậu ấy, đi dạo quanh hồ Hoàn Kiếm, ngắm nhìn Hà Nội vào thu, và cùng nhau xem phim ở một rạp chiếu phim gần đó. Vợ tôi hỏi nhẹ nhàng:
- Tại sao út lại quyết định làm vậy?
Và câu trả lời là:
- Con nhớ bạn ấy quá, và chúng con chỉ cách nhau có hai giờ bay!
Chị có thể nghĩ là chúng tôi giận cháu. Nhưng sự thực là không. Bởi vì đó là cảm xúc của cháu, chuyến đi của cháu. Và cảm ơn Trời Đất là cháu vẫn thấy chúng tôi đủ gần gũi để kể lại chuyến phiêu lưu của mình.
Và bởi vì, chúng tôi cùng nhớ lại những chuyến tầu khách Bắc Nam chậm chạp, chất chồng hàng hoá và đầy bất tiện, vậy mà không biết bao nhiêu lần, chúng tôi đón nhau từ những chuyến tàu như thế. Thức ăn chỉ là cơm nắm muối vừng mang theo, thậm chí ngủ toa than để có thể đến với nhau đúng hẹn.
Những chuyến đi dằng dặc Bắc Nam vất vả nhưng đầy lãng mạn ấy đã khiến tình yêu của chúng tôi lớn lên. Để rồi những lúc sóng gió sau này, chợt nhận ra là tình yêu chúng tôi dành cho nhau đã rất đẹp và chân thành, bởi vậy mà gắng lòng gìn giữ.
Tôi mong chuyến đi này cũng vậy, làm cho trái tim và tình yêu của những đứa trẻ mà chúng tôi yêu quý lớn lên.
----------------
Câu chuyện hình như được đăng trên Hoa Học Trò, cách đây 8, 9 năm.
Wednesday, July 9, 2014
Ý nghĩa của bài "Bắc Kim Thang"
"Bắc kim thang cà lang bí rợ" có thể được coi là câu hát cửa miệng của tất cả chúng ta thời thơ ấu, thế nhưng mấy ai hiểu được ý nghĩa sâu xa của nó, thậm chí tôi dám cam đoan đến hơn 90% chúng ta hát sai câu hát này.
Trước khi tìm hiểu thế nào là “bắc kim thang, cà lang bí rợ”, tôi xin kể lại một câu chuyện cổ tích mà mình nghe được trong chuyến đi công việc tại Long Xuyên khoảng 5 năm trước. Người kể câu chuyện này là một cụ bà khoảng gần 80 tuổi, tụ tập cháu chắt lại rồi vừa ngồi bỏm bẻm nhai trầu vừa kể chuyện. Chắc hẳn rằng nghe xong mọi người sẽ hiểu thêm về việc mà chúng ta đang bàn tới ở đây. Chuyện kể như sau:
“Ngày xửa ngày xưa, ở một làng quê nọ, có hai người bạn làm nghề buôn bán cùng nhau. Một người đi soi đèn bắt ếch về đêm, còn anh kia thì chuyên đi bán dầu thắp đèn vào rạng sáng. Nhà họ dựng trên một cù lao nhỏ ven sông, tách biệt với làng xóm, muốn đi vào chợ làng phải đi ngang một cây cầu khỉ vắt vẻo. Do hoàn cảnh đơn chiếc, nên hai anh cũng thân thiết với nhau. Có lần vì mẹ già của anh bán ếch bệnh mà không có tiền chạy chữa nên qua đời, anh bán dầu liền bỏ tiền ra giúp đỡ ma chay mà không hề tính toán, vì thế mà anh bắt ếch càng quý trọng tình bạn của anh bán dầu.
Một đêm nọ, trong lúc đi làm việc, anh bắt ếch nghe tiếng kêu thảm thiết phát ra từ một cái bẫy trên đồng. Tính tò mò, anh lại mở ra coi thì phát hiện ra hai con chim le le và bìm bịp nằm trong bẫy, do chúng giành ăn với nhau mới bất cẩn rơi vào bẫy của con người. Hai con chim ra sức năn nỉ anh bắt ếch mở bẫy tha cho mình, rồi hứa sẽ đền ơn báo đáp. Vốn là người có tính nhân từ, anh bắt ếch cũng xuôi lòng rồi giải thoát cho chúng.
Vài ngày sau, hai con chim cùng bay đến nhà anh bắt ếch để cảnh báo cho anh biết tai ương sắp đến. Chúng nghe được hai con ma da ở sông bàn với nhau rằng sẽ kéo chân anh bán dầu và anh bắt ếch, cho hai anh chết, thế mạng cho chúng để chúng được đầu thai. Vì hai con ma này chết đã lâu, nếu trong 7 ngày không bắt được người thay thế sẽ bị hồn phách tứ tán, không được đầu thai nữa. Thêm vào đó, ma da cũng chỉ có thể bắt hai anh khi trời vừa rạng sáng, lúc anh bán dầu ra chợ và lúc anh bắt ếch về nhà, bởi vì khi mặt trời lên thì chúng không còn ma phép.
Ban đầu anh bắt ếch đem cớ sự nói anh cho bán dầu nghe, khuyên anh nên ở nhà, nghỉ bán một tuần lễ, nhưng anh bán dầu lại không tin, cho rằng đấy là mê tín vớ vẩn, trên đời không có ma, quỷ. Theo lời le le và bìm bịp, anh bắt ếch viện cớ đến ngày cúng mẹ, gọi anh bán dầu qua nhà tiệc tùng ăn nhậu, chuốc cho anh say mèm đến mức sáng hôm sau không ra chợ bán được. Ngày kia lại lấy cớ sang nhà cảm ơn anh bán dầu đã giúp đỡ, lại bày tiệc ăn uống no say, trì hoãn việc đi ngang cây cầu kia.
Hôm ấy là ngày cuối cùng của thời hạn 7 ngày ma da bắt hồn, do say xỉn nhiều ngày liền nên anh bắt ếch ngủ quên. Anh bán dầu sực tỉnh vào sáng sớm, nhận ra mình đã bỏ buôn bán mấy ngày liền bèn nhanh chóng quẩy hàng ra chợ. Do bước vội vàng qua cầu khỉ cheo leo, lại bị bọn ma da biến phép cho cầu trơn trượt nên sẩy chân rơi xuống nước mà chết. Anh bắt ếch vì tiếc thương bạn nhưng do còn sợ bọn ma da nên phải đợi hết một ngày sau mới dám vớt xác bạn lên mà làm ma chay. Thấy ân nhân của mình đau lòng, le le và bìm bịp cũng bay đến, cất tiếng kêu thảm thiết như tiếng kèn trống đám ma để tiễn biệt một người chết oan.”
Đọc hết truyện cổ tích này thì có lẽ mọi người đều sáng tỏ vì sao trong bài đồng dao “Bắc kim thang” có 4 câu cuối là:
"Chú bán dầu, qua cầu mà té.
Chú bán ếch, ở lại làm chi.
Con le le đánh trống thổi kèn,
Con bìm bịp thổi tò tí te tò te."
Thực chất là để diễn tả lại câu chuyện cổ tích đề cao tình bạn và tính chất cứu vật vật trả ơn của người xưa.
Thế nên vấn đề còn lại nằm ở hai câu:
"Bắc kim thang, cà lang bí rợ
Cột qua kèo, là kèo qua cột."
Ở câu đầu tiên, “cà, lang, bí rợ” là để chỉ cho 3 loại củ, quả có cùng một đặc tính là thuộc họ dây leo, trái cà, khoai lang và bí rợ. Đặc biệt với từ bí rợ, là một từ thuần chất của miền Nam, cũng đã nói lên xuất xứ của bài đồng dao này là từ miền Tây Nam bộ.
Nói đến “bắc kim thang” thì phải hiểu hơi “hàn lâm” một chút, là từ kim thang ở đây hiểu cho đúng phải là cái thang hình chữ KIM -金- tức là hình tam giác cân. Từ “kim tự tháp” cũng là bắt nguồn từ chữ “kim” này mà có, do chỉ hình dạng cái tháp của người Ai Cập cổ là hình tam giác cân.
Còn cái “kim thang” của con nít ngày xưa là do người lớn dùng hai thanh tre dài, bắt chéo vào nhau tạo thành một hình tam giác cân rồi cắm trên mặt đất, cách vài mét lại đặt một cái như vậy, tạo thành một hàng dài. Bản thân của cái kim thang này trở thành một cái cột (do không có cây cột dựng đứng giữa nên hai thanh tre chéo vào trở thành cột luôn). Những cái kim thang được nối vào nhau bởi cái “vì kèo” là những thanh tre chạy dọc theo giàn, cứ như thế tạo thành một giàn cốt là để cho cà, lang, bí rợ leo lên mà sinh sôi, phát triển.
Vậy “cột qua kèo, kèo qua cột” là chỉ mối quan hệ gắn bó vào nhau của hai vật thể. Cả câu “bắc kim thang, cà lang bí rợ, cột qua kèo, là kèo qua cột” cốt để miêu tả mối quan hệ keo sơn, quấn quít, gắn bó vào nhau của anh bán dầu và anh bán ếch ở bốn câu sau.
Cả bài đồng dao này được viết lại dựa trên câu chuyện cổ tích kia, nên cách lý giải cũng vì thế mà nên hiểu cho đúng. Tuy nhiên trải qua thời gian dài, người lớn không còn kiên nhẫn để giải thích cho con trẻ hiểu về truyện cổ tích kia, thế nên bài đồng dao “bắc kim thang” cứ thế mà lưu truyền, gây ra sự hoang mang, khó hiểu cho người nghe.
Bên cạnh đó, cũng còn nhiều lời bàn, tranh cãi xung quanh việc lý giải ý nghĩa cho bài đồng dao này. Điển hình là ông Nguyễn Hữu Hiệp ở An Giang đã phát biểu trong hội thảo khoa học tại trường Đại học Cần Thơ năm 2003, rằng hiểu cho đúng thì bài đồng dao này phải được hát là:
"Bắt kim than, cà lang bí rợ
Cột quai chèo, chèo qua chèo lại,
Bắt ngựa ô, chạy vô vườn mít,
Hái lá mít, chùi đít ngựa ô."
Tuy nhiên cách giải thích này lại khập khiễng và vô cùng tối nghĩa, khó hiểu.
Vậy nên tôi mới mạn phép truy tìm nguồn gốc, đọc và thẩm định rồi giải thích để mọi người hiểu hơn về bài đồng dao này. Nếu mọi người thấy cách lý giải này là hợp lý thì nhớ đặng mà con cháu có hỏi, thì ta biết trả lời rằng vì sao trẻ con hay hát:
"Bắc kim thang, cà lang bí rợ,
Cột qua kèo, là kèo qua cột…"
(PLO ngày 7/7/2014)
Trước khi tìm hiểu thế nào là “bắc kim thang, cà lang bí rợ”, tôi xin kể lại một câu chuyện cổ tích mà mình nghe được trong chuyến đi công việc tại Long Xuyên khoảng 5 năm trước. Người kể câu chuyện này là một cụ bà khoảng gần 80 tuổi, tụ tập cháu chắt lại rồi vừa ngồi bỏm bẻm nhai trầu vừa kể chuyện. Chắc hẳn rằng nghe xong mọi người sẽ hiểu thêm về việc mà chúng ta đang bàn tới ở đây. Chuyện kể như sau:
“Ngày xửa ngày xưa, ở một làng quê nọ, có hai người bạn làm nghề buôn bán cùng nhau. Một người đi soi đèn bắt ếch về đêm, còn anh kia thì chuyên đi bán dầu thắp đèn vào rạng sáng. Nhà họ dựng trên một cù lao nhỏ ven sông, tách biệt với làng xóm, muốn đi vào chợ làng phải đi ngang một cây cầu khỉ vắt vẻo. Do hoàn cảnh đơn chiếc, nên hai anh cũng thân thiết với nhau. Có lần vì mẹ già của anh bán ếch bệnh mà không có tiền chạy chữa nên qua đời, anh bán dầu liền bỏ tiền ra giúp đỡ ma chay mà không hề tính toán, vì thế mà anh bắt ếch càng quý trọng tình bạn của anh bán dầu.
Một đêm nọ, trong lúc đi làm việc, anh bắt ếch nghe tiếng kêu thảm thiết phát ra từ một cái bẫy trên đồng. Tính tò mò, anh lại mở ra coi thì phát hiện ra hai con chim le le và bìm bịp nằm trong bẫy, do chúng giành ăn với nhau mới bất cẩn rơi vào bẫy của con người. Hai con chim ra sức năn nỉ anh bắt ếch mở bẫy tha cho mình, rồi hứa sẽ đền ơn báo đáp. Vốn là người có tính nhân từ, anh bắt ếch cũng xuôi lòng rồi giải thoát cho chúng.
Vài ngày sau, hai con chim cùng bay đến nhà anh bắt ếch để cảnh báo cho anh biết tai ương sắp đến. Chúng nghe được hai con ma da ở sông bàn với nhau rằng sẽ kéo chân anh bán dầu và anh bắt ếch, cho hai anh chết, thế mạng cho chúng để chúng được đầu thai. Vì hai con ma này chết đã lâu, nếu trong 7 ngày không bắt được người thay thế sẽ bị hồn phách tứ tán, không được đầu thai nữa. Thêm vào đó, ma da cũng chỉ có thể bắt hai anh khi trời vừa rạng sáng, lúc anh bán dầu ra chợ và lúc anh bắt ếch về nhà, bởi vì khi mặt trời lên thì chúng không còn ma phép.
Ban đầu anh bắt ếch đem cớ sự nói anh cho bán dầu nghe, khuyên anh nên ở nhà, nghỉ bán một tuần lễ, nhưng anh bán dầu lại không tin, cho rằng đấy là mê tín vớ vẩn, trên đời không có ma, quỷ. Theo lời le le và bìm bịp, anh bắt ếch viện cớ đến ngày cúng mẹ, gọi anh bán dầu qua nhà tiệc tùng ăn nhậu, chuốc cho anh say mèm đến mức sáng hôm sau không ra chợ bán được. Ngày kia lại lấy cớ sang nhà cảm ơn anh bán dầu đã giúp đỡ, lại bày tiệc ăn uống no say, trì hoãn việc đi ngang cây cầu kia.
Hôm ấy là ngày cuối cùng của thời hạn 7 ngày ma da bắt hồn, do say xỉn nhiều ngày liền nên anh bắt ếch ngủ quên. Anh bán dầu sực tỉnh vào sáng sớm, nhận ra mình đã bỏ buôn bán mấy ngày liền bèn nhanh chóng quẩy hàng ra chợ. Do bước vội vàng qua cầu khỉ cheo leo, lại bị bọn ma da biến phép cho cầu trơn trượt nên sẩy chân rơi xuống nước mà chết. Anh bắt ếch vì tiếc thương bạn nhưng do còn sợ bọn ma da nên phải đợi hết một ngày sau mới dám vớt xác bạn lên mà làm ma chay. Thấy ân nhân của mình đau lòng, le le và bìm bịp cũng bay đến, cất tiếng kêu thảm thiết như tiếng kèn trống đám ma để tiễn biệt một người chết oan.”
Đọc hết truyện cổ tích này thì có lẽ mọi người đều sáng tỏ vì sao trong bài đồng dao “Bắc kim thang” có 4 câu cuối là:
"Chú bán dầu, qua cầu mà té.
Chú bán ếch, ở lại làm chi.
Con le le đánh trống thổi kèn,
Con bìm bịp thổi tò tí te tò te."
Thực chất là để diễn tả lại câu chuyện cổ tích đề cao tình bạn và tính chất cứu vật vật trả ơn của người xưa.
Thế nên vấn đề còn lại nằm ở hai câu:
"Bắc kim thang, cà lang bí rợ
Cột qua kèo, là kèo qua cột."
Ở câu đầu tiên, “cà, lang, bí rợ” là để chỉ cho 3 loại củ, quả có cùng một đặc tính là thuộc họ dây leo, trái cà, khoai lang và bí rợ. Đặc biệt với từ bí rợ, là một từ thuần chất của miền Nam, cũng đã nói lên xuất xứ của bài đồng dao này là từ miền Tây Nam bộ.
Nói đến “bắc kim thang” thì phải hiểu hơi “hàn lâm” một chút, là từ kim thang ở đây hiểu cho đúng phải là cái thang hình chữ KIM -金- tức là hình tam giác cân. Từ “kim tự tháp” cũng là bắt nguồn từ chữ “kim” này mà có, do chỉ hình dạng cái tháp của người Ai Cập cổ là hình tam giác cân.
Còn cái “kim thang” của con nít ngày xưa là do người lớn dùng hai thanh tre dài, bắt chéo vào nhau tạo thành một hình tam giác cân rồi cắm trên mặt đất, cách vài mét lại đặt một cái như vậy, tạo thành một hàng dài. Bản thân của cái kim thang này trở thành một cái cột (do không có cây cột dựng đứng giữa nên hai thanh tre chéo vào trở thành cột luôn). Những cái kim thang được nối vào nhau bởi cái “vì kèo” là những thanh tre chạy dọc theo giàn, cứ như thế tạo thành một giàn cốt là để cho cà, lang, bí rợ leo lên mà sinh sôi, phát triển.
Vậy “cột qua kèo, kèo qua cột” là chỉ mối quan hệ gắn bó vào nhau của hai vật thể. Cả câu “bắc kim thang, cà lang bí rợ, cột qua kèo, là kèo qua cột” cốt để miêu tả mối quan hệ keo sơn, quấn quít, gắn bó vào nhau của anh bán dầu và anh bán ếch ở bốn câu sau.
Cả bài đồng dao này được viết lại dựa trên câu chuyện cổ tích kia, nên cách lý giải cũng vì thế mà nên hiểu cho đúng. Tuy nhiên trải qua thời gian dài, người lớn không còn kiên nhẫn để giải thích cho con trẻ hiểu về truyện cổ tích kia, thế nên bài đồng dao “bắc kim thang” cứ thế mà lưu truyền, gây ra sự hoang mang, khó hiểu cho người nghe.
Bên cạnh đó, cũng còn nhiều lời bàn, tranh cãi xung quanh việc lý giải ý nghĩa cho bài đồng dao này. Điển hình là ông Nguyễn Hữu Hiệp ở An Giang đã phát biểu trong hội thảo khoa học tại trường Đại học Cần Thơ năm 2003, rằng hiểu cho đúng thì bài đồng dao này phải được hát là:
"Bắt kim than, cà lang bí rợ
Cột quai chèo, chèo qua chèo lại,
Bắt ngựa ô, chạy vô vườn mít,
Hái lá mít, chùi đít ngựa ô."
Tuy nhiên cách giải thích này lại khập khiễng và vô cùng tối nghĩa, khó hiểu.
Vậy nên tôi mới mạn phép truy tìm nguồn gốc, đọc và thẩm định rồi giải thích để mọi người hiểu hơn về bài đồng dao này. Nếu mọi người thấy cách lý giải này là hợp lý thì nhớ đặng mà con cháu có hỏi, thì ta biết trả lời rằng vì sao trẻ con hay hát:
"Bắc kim thang, cà lang bí rợ,
Cột qua kèo, là kèo qua cột…"
(PLO ngày 7/7/2014)
Subscribe to:
Posts (Atom)
